مسجد جامع نی ریز

مسجد جامع نیریز یکی از بنا های سبک خراسانی :

اين بنا در شهر نيريز در 220 کيلومتري جنوب شرقي شيراز واقع گرديده است .

در مسجد جامع کبیر نی ریز بخش‌های مختلفی از جمله ایوان، محراب و مناره وجود دارد.

در این مسجد جامع، چند کتیبه نیز قابل‌مشاهده است.

مسجد جامع کبیر نی‌ریز یکی از مهم‌ترین و قدیمی ترین مسجدهای ایرانی است.

این مسجد به باور برخی از پژوهشگران در ابتدا آتشکده‌های زرتشتیان بوده که در دوره اسلامی به مسجد تبدیل شده است .

مسجد جامع نی ریز، نه تنها جزء كهن‌ترین مساجد ایران محسوب می‌شود، بلكه در بسیاری از موارد دارای خصوصیات منحصر به فردی از معماری اسلامی است كه تنها در این مسجد دیده می شود.

باتوجه به کتیبه های موجود در مسجد، ایوان اصلی آن به شیوه معماری دوره ساسانیان در سال ۳۴۰ هجری قمری ساخته شده است.

• ایوان ها :

مسجد تک ایوانی نی ریز به شیوه خراسانی ساخته شده است و ایوان آن یکی از مهم‌ترین بخش‌های بنا محسوب می‌شود.

این ایوان به‌ شکل ناودانی ممتد رو به قبله قرار دارد. انتهای جنوبی ایوان کاملا بسته شده و محرابی در آن قرار گرفته است.

ضلع شمالی ایوان کاملا باز است و حیاط مسجد روبه‌روی آن قرار دارد.

ضلع‌های شرقی و غربی ایوان به‌وسیله پنج طاق محرابی‌ شکل و پرعمق از هر سمت متصل به شبستان‌های مسجد هستند.

این ایوان در قدیم قسمت اصلی مسجد بوده و بعدها به آن ایوان دیگری اضافه شده است  .

«آندره گدار» در کتاب «آثار ایران» ساخت این ایوان را مربوط به قرن چهارم هجری و دوره پیش از عصر سلجوقیان دانسته است. ساختمان و محوطه مسجد نیز در بازسازی‌های سال‌های ۳۶۳، ۴۶۰ و ۵۶۰ هجری قمری توسعه یافت و ایوان کوچک‌تری روبه‌روی ایوان اصلی ساخته شد.

• محراب :

ساخت محراب مسجد جامع کبیر نی ریز در سال ۳۶۳ هجری قمری صورت گرفته است و بنا به نظر برخی از کارشناسان، به احتمال قوی قدمت بناى مسجد به قبل از این تاریخ بازمى‌‌‌‌گردد.

 این محراب زیبا و هنرمندانه به شیوه محراب اولجایتو و با گچ‌بری‌های برجسته ساخته شده است و شامل نقوش هندسی، گل و گیاه و آیاتی از قرآن مجید می‌شود. این محراب از شاهکارهای هنر گچبری در مساجد است.