گلچینی از نکات ایمنی در ساختمان سازی

در این نوشته گلچینی از نکات ایمنی ، مطالب ایین نامه ای از مبحث دوازدهم و نمونه هایی از عدم رعایت نکات ایمنی ارائه شده است.

🔵 شایع‌ترین حوادث کارگاه‌های ساختمانی در ایران :

✅ مهم‌ترین دلایل وقوع حوادث ناشی از کار ساختمانی:

1. درگیری با ماشین‌آلات

2. ریزش آوار و گودبرداری

3. سقوط از ارتفاع

4. سقوط اشیاء

5. انفجار

✅ شایع‌ترین خطاهای انسانی در کارگاه‌های ساختمانی:

1. عدم تهیه و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی

2. بی‌احتیاطی حادثه‌دیده

3. عدم نظارت کارفرما

4. نقص فنی بالابر

5. انجام روش کار ناایمن

6. عدم وجود مهارت لازم

7. استفاده از ابزار کار ناایمن

🔵 10 نکته ایمنی در عملیات ساختمان سازی :

۱. کارگران کارگاه‌های ساختمانی باید مجهز به کلاه و کفش ایمنی باشند و بسته به شرایط و نوع کار، سایر وسایل حفاظت فردی همچون دستکش، ماسک، کمربند و طناب نجات نیزمطابق ضوابط آئین نامه مربوط باید در اختیار آنها قرار داده شود.

2. تمامی معابر، پلکان‌ها، سطوح شیبدار، باز شوها، پرتگاه‌ها و نقاطی که احتمال خطر سقوط افراد را دربر دارند، باید با نرده و پوشش‌های موقت و مناسب حفاظت شوند.

3. از کار کردن کارگران روی بام ساختمان‌ها در هنگام باد و توفان و بارندگی شدید و یا هنگامی که سطح بام پوشیده از یخ باشد، جلوگیری به عمل آید.

4. در هنگام کار روی بام‌های شیبدار و یا بام‌های پوشیده از صفحات شکننده مانند صفحات موجدار نور گیر و ورق‌های فشرده سیمانی (ایرانیت- باید از نردبان‌ها یا صفحات تراولینگ با عرض حداقل ۲۵سانتیمتر استفاده شود .این نردبان‌ها و صفحات باید محکم و مطمئن نصب شده باشند تا احتمال لغزش آنها در زیر پای کارگران کاهش یابد.

5. در لبه سطوح شیبدار باید موانع مناسب و کافی برای جلوگیری از سقوط کارگر یا ابزار کار پیش بینی شود.

6. کارگرانی که روی بام‌های شیبدار با شیب بیش از ۲۰ درجه کار می کنند باید مجهز به کمربند ایمنی و طناب نجات باشند.

7. معابری که برای عبور فرغون یا چرخ‌های دستی ساخته می‌شود باید دارای سطوح صاف باشد و برای عبور هر فرغون حداقل یک متر عرض در نظر گرفته شود.

8. قالب بتن باید قبل از بتن ریزی مورد بازرسی قرار گرفته و نسبت به استحکام آن اطمینان حاصل شود.

9. هنگام برداشتن قالب بتن باید احتیاط‌های لازم به منظور حفاظت کارگران ازخطر احتمالی سقوط بتن یا قالب بکار برده شود.

10. دستگاه‌های بتن ساز باید دارای ضامن باشند تا هنگام تمیز کردن‌، دستگاه را قفل و از حرکت اتفاقی آن جلوگیری شود.

ایمنی کار در ارتفاع :

طبق بند ١٢-۴-٣-١ مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان، برای کارهایی از قبیل جوشکاری،سیم کشی و یا هر نوع کار دیگر در ارتفاع که امکان تعبیه سازه های حفاظتی برای جلوگیری از سقوط کارگران وجود نداشته باشد باید وسایل و تجهیزات حفاظت فردی کار در ارتفاع از قبیل حمایل بند کامل،طناب مهار و سایر متوقف کننده از نوع استاندارد تهیه و در اختیار آنها قرار داده شود.

ممنوعیت استفاده از بشکه :

بند 12-7-1-2 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان؛ استفاده از بشکه به عنوان جایگاه کار ممنوع است.

ماده 89 آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی عرض جایگاه کار باید با نوع کار مناسب و در هر بخش آن گذرگاه بازی به عرض حداقل 60 سانتی متر بدون هر گونه مانع فراهم گردد.

🔵 ایمنی حلقه گم شده کارگاه های ساختمانی

✅ کلیه پرتگاه ها و دهانه های باز در قسمت های مختلف کارگاه ساختمانی که احتمال خطر سقوط افراد را در بر دارند، باید تا زمان محصور شدن یا پوشیده شدن نهایی و یا نصب حفاظ ها، پوشش ها و نرده های دائمی و اصلی، به وسیله نرده ها یا پوشش های موقت به طور محکم و مناسب حفاظت گردند.

‌

🔵 نکاتی پیرامون نرده حفاظتی موقت:

✅ نرده حفاظتی موقت حفاظی است قائم که باید برای جلوگیری از سقوط افراد در موارد مندرج در آیین نامه که ارتفاع سقوط بیش از 120 سانتی متر باشد نصب گردد.

✅ ارتفاع نرده حفاظتی موقت از کف طبقه یا سکوی کار نباید از 0.9 متر کمتر و از 1.10 متر بیشتر باشد. همچنین ارتفاع نرده حفاظتی موقت راه پله و سطوح شیبدار نباید از 0.75 متر کمتر و از 0.85 متر بیشتر باشد.

✅ نرده حفاظتی باید در فواصل حداکثر 2 متر ، دارای پایه های عمودی بوده و دارای چنان مقاومتی باشند که بتوانند در مقابل نیروها و ضربه های وارده در تمام جهات مقاومت نمایند.به علاوه نرده باید مقاومت لازم را برای مواقعی که در معرض برخورد با وسایل نقلیه و سایر وسایل متحرک قرار می گیرد، داشته باشد.

✅ در اجرای نرده حفاظتی مباید قسمت های تیز و برنده وجود داشته باشد.

🔵 ایمنی حداقل فاصله مجاز برای دپوی خاک :

🔵 در صورتیکه سازه نگهبان گودبرداری برای سربار انباشتن خاک و مصالح و یا استقرار ماشین آلات طراحی نشده باشد، طبق تصویر فاصله ماشین آلات ساختمانی یا انباشتن خاک و مصالح از لبه گود حداقل باید یک متر دورتر از حوزه تاثیر گود باشد.

🔵 در صورتیکه گود با شیب پایدار حفاری شده باشد، طبق تصویر فاصله ماشین آلات ساختمانی یا انباشتن خاک و مصالح از لبه گود حداقل باید یک متر باشد.

✅ استفاده از کفش ایمنی در کارگاه

(اول ایمنی بعد کار) 👇👇

🔵 رعایت ایمنی نردبان :

✅ نردبان ها به طور کلی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم می شوند و نردبان متحرک به دو صورت یک طرفه و دو طرفه وجود دارد که شرایط ایمنی آنها به طور کلی شامل موارد زیر می باشد:

۱. در کلیه نردبان ها از دو پله آخر نباید استفاده کرد.

2. نردبان یک طرفه باید دارای کفشک باشد تا لیز نخورد.

3.زاویه مناسب برای نردبان یک طرفه 75 درجه است.

4. از رنگ زدن نردبان چوبی باید جلوگیری کرد.

5.طول نردبان یک طرفه قابل حمل بیشتر از 10متر نبوده و از اتصال دو نردبان به یکدیگر خودداری شود.

🔵 ایمنی داربستها :

برای کلیه کارهائی را که نتوان در ارتفاع با استفاده از نردبان یا وسایل دیگر بطور اطمینان بخشی انجام داد بایستی داربستهای مناسب و کافی فراهم کرد. داربست هر ساختار موقتی شامل یک یا چند جایگاه، اجزای نگاهدارنده، اتصالات و تکیه گاهها است که در طی اجرای هر گونه عملیات ساختمانی از قبیل تعمیرات، نماسازی تخریب، تمیزکاری، رنگ آمیزی یا سایر کارهای مشابه بمنظور دسترسی به بنا و حفظ و نگاهداری کارکنان یا مصالح در ارتفاع، مورد استفاده قرار میگیرد.

در نصب و بکارگیری داربست رعایت الزامات ایمنی زیر ضروری است:‌

✅ برپا کردن، پیاده کردن و دادن تغییرات اساسی در داربستها باید فقط تحت مدیریت و نظارت یک شخص با کفایت و مسئول و حتی المقدور بوسیله کارکنانی که در این گونه کارها تجربه کافی دارند انجام گیرد.

✅ اجزای داربستها و کلیه وسائلی که در آن بکار میرود باید از مصالح مناسب و مرغوب انتخاب شده و طوری طراحی،‌ ساخته و آماده شود که واجد شرایط ایمنی کار برای کارگران بوده و توانائی پذیرش بارها و فشارهای وارده را داشته و در شرایط مناسبی نگاهداری شوند.

✅ قطعات چوبی که در ساخت داربستها بکار میروند بایستی از کیفیت مرغوبی برخوردار بوده و الیاف بلندی داشته باشند،‌در وضعیت سالم قرار داشته و رنگ نشده باشند. هیچ نوع کاری روی آنها انجام نگرفته باشد و عاری از هر گونه عیب خطرناک و بدون گره و پوسته و کرم خوردگی باشند.

✅ تدبیرهای لازم اتخاذ شود تا تخته ها و الوارهائیکه برای ساخت داربست بکار میروند، در برابر ترک خوردگی محافظت شوند.

✅ وسایلی که برای ساخت داربستها بکار میروند بایستی در شرایط خوبی در انبار نگاهداری شوند و از وسایل نامناسب جدا گردند.

✅ از طنابهای لیفی نبایستی در داربستی که در آنجا احتمال آسیب دیدگی این گونه طنابها وجود دارد استفاده شود.

✅ طنابهائیکه با اسیدها یا مواد خورنده و فرساینده دیگر در تماس بودهاند، یا معیوبند نباید بکار گرفته شوند.

✅ در داربست نباید میخهای چدنی بکار برده شوند.

✅ داربستها بایستی با ضریب اطمینانی تا چهار برابر حداکثر بارگیری طراحی شوند.

✅ برای برپا کردن داربست باید وسایل کافی فراهم و بکار گرفته شود.

✅ هر داربستی باید بطور مناسب و کافی مهار گردد.

✅ بجز داربستهای مستقل، هر داربستی باید در فاصله های مناسب در دو جهت عمودی و افقی محکم به ساختمان مهار شود و همچنین باید دارای سطح اتکا (کفشک) کافی و مناسب باشد.

✅ هر سازه و هر وسیله ای که بعنوان تکیه گاه جایگاه مورد استفاده قرار میگیرد، باید طبق استاندارد فنی ساخته شده و پایه محکمی داشته باشد و با میل مهارها و مهاربندی مناسبی استوار گردد.

✅ پایه های داربست باید بطور مطمئن و محکمی مهار شده باشند تا مانع از نوسان و جابجائی و لغزیدن داربست گردد.

✅ در داربستهای مستقل دست کم یک سوم تیرهای حامل جایگاه، تا پیاده شدن کامل داربست باید در جای خود باقی بماند و بر حسب مورد به تیرهای افقی یا به تیرهای عمودی بطور محکمی بسته شود.

✅ هرگز نباید برای تکیه گاه داربست یا ساخت آن از آجرهای لق، لوله های فاضلاب،‌ بلوکهای غیرمتصل سفال، بشکه، جعبه یا مصالح نامطمئن دیگر استفاده شود.

✅ بخشهای فلزی داربست نباید ترک خوردگی، زنگ زدگی یا عیبهای دیگر داشته باشند که احتمالاً به استحکام آن زیانی وارد سازد.

✅ داربستها باید در وضعیت خوبی نگاهداری شوند هر یک از بخشهای آنها باید طوری متصل، جا افتاده و مهاربندی شوند که در صورت استفاده مداوم از داربست جابجا نشوند.

✅ میخ های که برای اتصال اجزای داربست چوبی بکار میرود باید به ابعاد و کلفتی مناسب و تعداد کافی باشند و تا انتها بطور کامل کوبیده شوند نه اینکه نیمه کاره رها شده و سپس خم گردد.

✅ بعد از اتمام کار روزانه باید کلیه ابزار و مصالح از روی داربست برداشته شود.

✅ در موقع پیاده کردن داربست باید کلیه میخها از قطعات پیاده شده کشیده شود.

✅ جابجائی، انبار کردن مصالح ساختمانی، عبور و کار کردن روی داربست باید با احتیاط انجام گیرد و از هر ضربه ناگهانی به داربست اجتناب گردد مانند پریدن و جفت پا زدن روی تخته جایگاه.

✅ در طول مدت استفاده از داربست باید دائماً نظارت شود تا بار بیش از اندازه و مصالح ساختمانی غیر لازم روی آن گذاشته نشود.

✅ تا آنجا که امکان دارد بار روی داربست باید بطور یکنواخت توزیع گردد، تا از عدم تعادل خطرناک داربست اجتناب شود.

✅ از داربست نباید برای انبار کردن مصالح ساختمانی استفاده شود مگر مصالحی که برای انجام کار فوری مورد نیاز باشد.

✅ در مواقعی که هوا طوفانی است و باد شدید میوزد کار را باید قطع کرد تا آن که تمام احتیاطهای لازم اتخاذ شود.

✅ در مواردی که روی جایگاه داربست برف با یخ وجود داشته باشد نباید کارگران روی آن کار کنند، مگر آنکه کلیه برف با یخ از روی داربست برداشته شود و روی آن ماسه نرم ریخته شده باشد.

✅ هر گاه لازم شود روی داربست، دستگاه بالابر نصب گردد باید:

الف – بخشهای متشکله داربست بدقت بازرسی شوند و در صورت لزوم بنحو مناسبی به مقاومت آن افزوده شود.

ب – از حرکت و جابجائی تیرهای افقی داخل دیواری جلوگیری شود.

ج – در صورت امکان، پایه های عمودی بطور محکمی به بخش مقاوم ساختمان و در محلی که دستگاه بالابر باید نصب گردد،‌ متصل و مهار شوند.

✅ هر گاه سکوی دستگاه بالابر بین ریلهای مهار جابجا نشود یا هر گاه به هنگام بالا و پائین رفتن بار امکان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد باید برای جلوگیری از گیر کردن بار به داربست، سر تا سر ارتفاع آن با نردههای عمودی پوشیده شود.

✅ اگر قسمتی از داربست احتیاج به تعمیر داشته باشد نباید قبل از رفع نقص و تعمیر داربست به کارگران اجازه کار کردن در روی آن داده شود.