ایرج کلانتری

ایرج کلانتری، معمار و شهرساز، که یکی از صاحب نظران عرصه معماری و شهرسازی کشور بوده که از کلان (در مقیاس شهرسازی) تا خرد (طراحی اجزاء و جزییات معماری)را آزموده است. ایرج کلانتری که یکی از شاخص ترین معماران متاخر نسل دوم معماری معاصر ایران است، مفاهیم و اندیشه های خاصی بویژه در حیطه معماری مسکن دارد. تجربه ی چهل سال معماری مدام به کلانتری آموخته که معماری گذشته ی ایران پر از ظرافت ها و مفاهیم بنیادی است و منبعی بسیار غنی برای معماران امروز ایران محسوب می شود. ولی این بدان معنا نیست که کلانتری در پی نوآوری و الهام از معماری غرب نبوده است.

از این روست که تاثیر معماران مدرن را می توان به وفور در اندیشه ها و کارهای او مشاهده کرد. مهندس کلانتری شخصیت پرکاری بهشمار میرود .شاید عملگرایی او را باید برجستهترین ویژگی او به شمار آورد. او در شروع فعالیت حرفهای خود مسیر شکلگیری امروزی شدن معماری ما را، با کارهای عمدتا مسکونی خود نشانهگذاری کرد که برخی از این خانهها جزو بهترین آزمایشهای امروزی کردن معماری مسکن در دهه 40 هستند. به رغم داشتن ذوق نقاشی و تفننهایی که در بیان انتزاعی معماری با زبان نقاشی کردهاست در معماری به واقعیت ملموس و محسوس فضاها توجه دارد.

ایرج کلانتری درسال 1316 خورشیدی در تهران به دنیا آمد. وی در سال 1335 خورشیدی وارد دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران و به سال 1342 در رشته معماری فارغ التحصیل شد. او در گفتگو با نشریه معماری و ساختمان توضیح داد  که شهرسازی را بلافاصله پس از فارغ التحصیلی در سال 1342 از دانشکده هنرهای زیبای تهران تا مرحله دکترا ادامه داد ولی به علت اشتغال سریع در حرفه معماری و شهرسازی از ارایه پایان نامه صرف نظر کرد و مدرک دکترا را دریافت نکرد. پس از چند سال کار آزاد انفرادی برای مشتریان شخصی، کلانتری همکاری با دفاتر مهندسان مشاور را، در سمت دستیار یا مسئول پروژه شروع کرد.

در تعقیب گرایشهای اجتماعی خود همزمان با تاسیس دوره شهرسازی دانشکده به گروه تهیهکنندگان طرحهای هادی وزارت کشور پیوست و پس از تاسیس دفتر نوسازی و عمران شهری به مدت دو سال سرپرست آن شد.

کلانتری در سال 1350 با همکاری فرهاد دارایی {شرکت مهندسان مشاور}را تاسیس نمود. او بعدها در سال 1361 با حسین شیخ زین الدین، {شرکت مهندسان مشاور باوند} را تاسیس کرد.

کلانتری پیش از شروع فعالیت خود در زمینه ی مهندسی مشاور، در وزارت کشور به کار تخصصی مشغول بوده و به عنوان نماینده این وزارتخانه در کمیته فنی شورای عالی شهرسازی و کمیته بررسی و تجدید نظر در قانون نوسازی و عمران شهری فعالیت داشته است و در دروس طراحی در دانشگاه های علم و صنعت، تهران و آزاد اسلامی تهران مرکزی حدود 20 سال سابقه تدریس دارد.

ایرج کلانتری در سال 1384 از طرف جامعه مهندسان معمار ایران به عنوان معمار سال انتخاب شد.

از دیدگاه کلانتری معماری همانند نقاشی، مجسمه سازی، موسیقی و ادبیات، هنری مستقل نیست، بلکه کارکردی اجتماعی دارد. معماری در همه حال از گفتمان میان شرایط موجود و ایده آل ها و نمونه های که معمار با آن ها در کنش است حاصل می شود.

از دیدگاه کلانتری خانه یک بار سمبلیک دارد که فوق‌العاده در آثار معماری که تحت عنوان خانه شناسایی میشود تاثیر داشته است که هم اکنون (که درمعنایی امروزی‌اش واژه مسکن) آن بار سمبلیک وجود ندارد. خانه از مجموعه اجزایی تشکیل می‌شد که یک هندسه منظم را حاکم بر کل آن می‌کردند و به هر صورت هر خانه در جوار خانه دیگر و واحدهای همسایگی‌اش یک هارمونی را از لحاظ شهری ایجاد می‌کرد. اما این انضباط شاید کمی، به عقیده شخصی کلانتری، معلول انضباطی است که در مفهوم خانواده و سرپرست خانواده و نهاد خانواده در این دوره مطرح بود.