منظور از نشست ساختمان، پایینرفتن سازه و تغییر شکل در پی ساختمان است.
هر سازهای که بر روی خاک احداث میشود، به دلیل وزن سنگین ، تنشهایی در خاک ایجاد میکند. این تنشها ممکن است باعث تغییر حجم خاک و در نهایت سبب نشست ساختمان شوند.
از عوامل مؤثر بر شدت نشست میتوان به نوع تنش ایجاد شونده، خصوصیات فیزیکی خاک و خصوصیات تنش کرنش خاک اشاره کرد؛ بنابراین موادی که تحتتأثیر نیروی زیاد قرار بگیرند، ممکن است دچار تغییر شکل شوند.
این تغییر شکل به نیرو بستگی دارد و حالتهای مختلفی به وجود میآورد. شاید با یک نیروی معین، تغییر شکل یکنواخت رخ دهد و شاید این تغییر شکل، افزایشی و رو به پیشرفت باشد. مدت زمانی که نیرو بر جسم وارد میشود نیز عامل بسیار مهمی است که باید در نظر بگیرید.
منظور از نشست ساختمان، پایینرفتن سازه و تغییر شکل در پی ساختمان است.
هر سازهای که بر روی خاک احداث میشود، به دلیل وزن سنگین ، تنشهایی در خاک ایجاد میکند. این تنشها ممکن است باعث تغییر حجم خاک و در نهایت سبب نشست ساختمان شوند.
از عوامل مؤثر بر شدت نشست میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
- نوع تنش ایجاد شونده
- خصوصیات فیزیکی خاک
- خصوصیات تنش کرنش خاک
علائم نشان دهنده نشست ساختمان :
- ایجاد فاصله بین دیوار و کف ساختمان
- ترک اطراف میخ کوبیده شده به دیوار
- شکم آوردن و برآمدگی کف ساختمان
- ایجاد ترک بر روی دیوار زیر زمین
- ترک بر روی دیوار آجری و بلوکی
- تاب برداشتن و افتادگی درها و پنجرهها
انواع نشست ساختمانها :
مهندسین و متخصصین در این امر نشست ساختمانها را با توجه به عوامل مختلفی طبقهبندی میکنند. نوع خاک زیر ساختمان در نشست ساختمانها بسیار تأثیرگذار است و بسته به اینکه خاک آن درشتدانه باشد یا ریزدانه، بررسی میشود.
نفوذ آب در خاکهای ریزدانه، در مدتزمان زیادی نسبت به خاکهای درشتدانه رخ میدهد؛ این مسئله نشانگر این است که نشست در این خاکها نیز در مدتزمان طولانیتری اتفاق افتاده است.
پی و فونداسیون ساختمان بر اساس استانداردهای لازم اجرا نشده است. به عبارت دیگر، به توان زمین سازه برای تحمل نیروهای وارده در پیریزی سازه توجه نشده است.
آزمایشهای لازم برای اجرای فونداسیون سازه قبل از انجام پیریزی انجام نگرفته است. این آزمایشها شامل تست مکانیکی خاک و مشخصشدن برخی ویژگیهای مهم آن مانند تراکم، چگالی و موارد اینچنینی دیگر میشوند.
فونداسیون ساختمان بنا بر هر دلیلی با استحکام مناسب و در ابعاد دقیق اجرا نشده است. این مورد میتواند به دلیل اشتباه افراد اجراکننده این بخش به وجود آمده یا اینکه بر اساس همفکری مجریان و صاحب ساختمان برای کاهش هزینه اتفاق افتاده باشد.
عملیات خاک برداری نامناسب دلیل دیگری است که میتواند باعث نشست ساختمان شما شده باشد. در هنگام خاک برداری باید خاک سست به طور کامل برداشته شده تا به زمین سخت برسید. درصورتیکه به طورکلی خاک سست باشد ، هم باید اقدامات لازم برای مقاوم سازی انجام گیرد. در غیر این صورت نشست سازه را در ادامه شاهد خواهیم بود.
توجه نکردن به تراز آب زمین ساختمان و میزان رطوبت خاک از دیگر عوامل نشست سازه محسوب میشود. با توجه به اینکه رطوبت و آب ازجمله مهمترین دلایل نشست خاک بهحساب میآیند، توجهنشدن به این مورد با احتمال زیاد نشست سازه را در پی خواهد داشت.
عدم اجرای دستورالعملهای لازم در هنگام اجرای فونداسیون در مکانهای خاص ماند چاههای آب کشاورزی یا خوراک و همچنین انواع قناتها هم عامل مهمی در پایینرفتن سطح خاک است.
توجهنشدن به تفاوت ویژگیهای خاک در زمین ایجاد سازه؛ گاهی اوقات ممکن است خاک همه بخشهای زمین سازه از نظر ویژگیهای مختلف یکسان نباشند و همین مورد در ادامه باعث نشست نامتقارن سازه شود.
افزایش رطوبت خاک به دلایل مختلف ازجمله ترکیدن لولههای آب، واردشدن آبهای زیرزمینی به این بخش و موارد اینچنینی دیگر.
پر شدن چاههای ایجادشده در زیر ساختمان به منظور دفع آب فاضلاب که میتوانند موجب نفوذ رطوبت به خاک زیر سازه و سست شدن آن شوند.
توجه نکردن به مقاومت زمین و فونداسیون و افزایش تعداد طبقات ساختمان به صورت دلخواه برخلاف استانداردها؛ گاهی اوقات بدون توجه به این موارد اقدام به ساخت طبقات بیشتر بر روی فونداسیون ایجاد شده برای تعداد خاصی طبقه شده و همین مورد نشست سازه راه دنبال خواهد داشت.
نشست سازه بر اثر زمین لرزه و تکانهای شدیدی که در ادامه به ساختمان وارد میشد. این مورد میتواند باعث افت خاک زیر سطح ساختمان و درنتیجه نشست ساختمان شوند.
وجود درختهای بزرگ در اطراف سازه هم دلیل دیگری برای نشست سازه بهحساب میآید.
- منبع تهیه این پاورپوینت :
کتابی با عنوان " آشنایی با علائم نشست ساختمان و جلوگیری از آن " نوشته دکتر مصطفی نجفی – کارشناس رسمی دادگستری