مطالعات فضایی و الگوی طراحی بیمارستان : 2- بخش خدمات درمانی (223 اسلاید)

بخش های ارائه شده در بخش خدمات درمانی بیمارستان عبارتند از :

• بخش اورژانس
• بخش درمانگاه
• بخش جراحی
• بخش اعمال زایمان
• بخش فیزیوتراپی

1-بخش اورژانس :

بخش اورژانس دارای دو عملکرد اصلی می باشد :

• 1-ارائه خدمات پزشکی به بیمارانی که نیاز به معالجات فوری دارند
• 2- خدمات سرپایی اولیه در ساعاتی که درمانگاه تعطیل است.

بخش اورژانس به علت عملکرد دوگانه اش از دو قسمت تشکیل می شود و هر کدام از این بخش ها شامل فضاهای زیر است:

۱- قسمت معاینه و درمان بیمار بدحال شامل ورودی مستقل برای آمبولانس ، تشخیص اولیه در مدخل ورودی ، تروما برای معاینه و درمان سریع ، مشاهده ( Observation ) برای نظارت بر بیمارانی که تا روشن شدن وضعشان بایستی تحت مراقبت دائم قرار داشته باشند ، مثل بیمارانی که مشکوک به ضربه مغزی هستند ، درمان مسمومین ، احیاء برای بیمارانی که دچار نارسایی قلبی شده اند ، شکسته بندی ، گچ گیری و جراحی های کوچک، در این بخش نیاز به سیستم نظارت بر ورودیها و کنترل دقیق رفت و آمد داریم .

2- قسمت معاینه بیمار غیر بدحال این قسمت در ساعاتی که کلینیک بسته است، بروی مراجعین باز است. نظر به اینکه بیماران سرپایی در این بخش فقط در صورت آزاد بودن پرسنل مورد معاینه قرار می گیرند ، فضای انتظار بیماران و همراهان از اهمیت ویژه برخوردار است. موقعیت اتاق های معاینه باید طوری باشد که از دو طرف ( قسمت بیمار بد حال و قسمت بیمار غیر بدحال ) قابل دسترسی باشد.

2- بخش درمانگاه :

محل ارائه خدمات درمانی سرپایی، درمانگاه های بیمارستانی یا پلی کلینیک است.

پلی کلینیک بنا به تعریف ، محل عرضه خدمات تخصصی درمان سرپایی به بیماران ارجاع شده از مراکز بهداشتی درمانی است .

هیچ بیمارستانی فاقد پلی کلینیک نیست ، بنابراین به منظور درمان بیماران سرپایی بیمارستان ، بخشی به نام درمانگاه را به این منظور اختصاص می دهند ، که بسته به نوع بیمارستان و تخصص های آن ، درمانگاه آن نیز دارای تخصص های متفاوتی خواهد بود .

نظام پذیرش بیمار در درمانگاه بیمارستان ، محدودتر از درمانگاه های مستقل است و هر روز تعداد محدودی از بیماران پذیرفته می شوند و در مواردی نیز پذیرش با وقت قبلی صورت می گیرد.

این بخش با بخش های تشخیص و درمان دارای ارتباط مستقیم بیمار و با بخش های خدماتی دارای ارتباط روزمره و مستقیم کارکنان و خدمات می باشد.

ضرورت کنترل رفت و آمد بیماران سرپایی و لزوم جلوگیری از پراکنده شدن این بیماران در بیمارستان مشخص میکند که انتظار و پذیرش بیماران سرپایی باید از سیرکولاسیون اصلی بیمارستان بدور باشد . وجود مراجعه کننده خاص برای داروخانه و تزریقات ، استقرار بخشهای مذکور را در جدار ورودی به درمانگاه الزامی می سازد.

به علت افزایش روزافزون بیماریهای مزمن از طرفی و افزایش هزینه درمان بستری از سوی دیگر ، درمان سرپایی از جایگاه و اهمیت خاصی در نظام ارائه خدمات بهداشتی برخوردار است.

تعبیه نور و منظر مناسب در فضاهای انتظار کلینیک ها و طراحی فضاهای عاری از اضطراب و استرس مهم است.

3- بخش جراجی :

اتاق عمل از نظر فنی یک وسیله درمانی بوده که تیمی مرکب از یک جراح یا بیشتر ، متخصص بیهوشی و پرستاران ، یک بیمار را جراحی می کنند و یا مراقبت از او را به عهده دارند.

مدت زمان وجدی بودن یک جراحی میتواند از چند دقیقه تا ساعت ها متغیر باشد که در جای خود بر روی اندازه و تعداد اتاق های عمل موثر خواهد بود .

 به علاوه جراح و متخصص بیهوشی که در داخل اتاق عمل هستند ، ممکنست آسیب شناس و رادیولوژیست را هم به منظور مشورت احضار نمایند و همچنین دانشجویان مختلف ممکن است ناظر بر عمل باشند .

 خون، پلاسما ، دارو ، محلولهای وریدی ، مواد زخم بندی ، آب و اقلام بسیار دیگری ممکن است مورد احتیاج قرار گیرد.

 گاهی از ثبت کننده های الکتریکی یا پمپ های مخصوص استفاده میشود و اکسیژن و مکنده معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند. تمام اینها باید به سرعت مهیا شده و استریل باشد.

انجام اعمال جراحی مورد نیاز بیماران در این بخش صورت می گیرد .

در بیمارستانها بخش اعمال جراحی را بر اساس نوع عملکردها به سه منطقه اساسی میتوان تقسیم نمود :

• منطقه پذیرش و آماده کردن بیمار قبل و بعد از عمل جراحی
• منطقه اتاق های عمل و وسایل استریل و مصرف شده
• منطقه ورود و خروج کارکنان و تسهیلات جانبی آن

مبنای شکل گیری این بخش مطابق حرکت بیمار کارکنان وسایل استریل و وسایل مصرف شده در مناطق سه گانه فوق تعیین می شود .

 در بیمارستانهای کوچک از چند اتاق عمل که در آنها اعمال جراحی انجام میشود و سایر فضاهای لازم، تشکیل میشود و تقسیم بندی اتاقهای عمل به دو گروه جراحی بزرگ و کوچک معمول است.

4- بخش اعمال زایمان :

عملاً تمام نقطه نظرهایی که در مورد بخش اعمال جراحی اظهار شد، در مورد اطاق های زایمان نیز صادق می باشند . رعایت همان اصول ایمنی در مورد احتراق گاز بیهوشی باید صورت گیرد. فنون ضد عفونی مشابه می باشند و عناصر فیزیکی ، مگر در مورد چراغ و چند جزئیات دیگر تقریباً یکسان است.

روال عادی برای یک مادر نزدیک به زایمان این است که مادر با شروع درد در طبقه زایمان پذیرفته شده و با یک برانکارد به اطاق درد منتقل می گردد . در این هنگام ممکن است او را حمام برده ، سلمانی کنند یا در غیر اینصورت برای زایمان آماده شود. اطاق های درد بهتر است یک نفره بوده و باندازه کافی بخاطر حفظ حریم خصوصی ، عایق صدا و جداسازی شده باشند.

یک ترتیب مناسب این است که آنها را بین تختهای بستری زایمان و اطاق زایمان قرار داد تا پدر بتواند بدون ورود به اطاق زایمان ، همراه مادر باشد. هنگامیکه وقت زایمان فرا می رسد ، روال کار کم و بیش شبیه به روال کار جراحی خواهد بود .

 متخصص زنان و دستیارانش اسکراب کرده ، ماسک روپوش جراحی و دستکش های خود را می پوشند - پرستار اسکراب نیز این اعمال را انجام می دهد.. فنون ضد عفونی مشابه جراحی می باشد . باید تسهیلات لازم برای دریافت و تمیز کردن نوزاد و انتقال به گهواره به منظور رفتن به شیرخوارگاه آماده باشد. مادر نیز به تخت خود در بخش بستری انتقال می یابد.

5- بخش فیزیوتراپی :

این بخش عمدتاً به بیمارانی که در انجام حرکات دچار مشکل می باشند ، اختصاص دارد.

در این قسمت به وسیله اعمال فیزیکی، اشخاص مبتلا به نقص عضو را معالجه و مداوا می کنند . برای مثال افراد فلج، کسانی که دارای شکستگی استخوان و ضرب دیدگی ماهیچه و دیگر ناراحتی های عضوی باشند با متد جدید و روش نوین و با استفاده از وسایل مختلف که در این بخش تعبیه می گردد بهبود پیدا می کنند . لازم به ذکر است که عملکرد این بخش تفاوتهای عمده با مراکز توانبخشی داشته و مراجعین آن را بیماران بستری و یا بیماران مرخص شده از بیمارستان که معالجات آنها در فیزیوتراپی هنوز به پایان نرسیده تشکیل می دهند. حجم عمده ای از این مراجعین بیماران بخشهای ارتوپدی و جراحی هستند.

عملکرد این بخش به صورت تشخیص و درمان است و حتی الامکان باید در مجاورت سایر فضاهای تشخیص و درمان مانند رادیولوژی و فیزیولوژی قرار بگیرد به دلیل سرپایی بودن اکثر مراجعين طب فیزیکی و رفت و آمد آنها توسط صندلی چرخدار یا برانکارد ، بهتر است در نزدیکی این بخش آسانسور قرار گیرد . از طرف دیگر بسیاری از بیماران برای مدت طولانی و معمولاً روزهای متمادی به این بخش مراجعه می کنند، بنابراین وجود دسترسی آسان به خارج ساختمان حائز اهمیت است.

بخش فیزیوتراپی شامل آب درمانی ، برق درمانی و کار درمانی می باشد .

 قسمت جداگانه ، حتی ساختمان جداگانه و البته بدون پلکان با قابلیت دسترسی به قسمت پزشکی برای این بخش ارجح است .

 امکانات دسترسی به این بخش برای بیماران سرپایی به همان سهولت باید باشد که برای بیماران بستری و عدم تداخل این دو گروه بیمار نیز از اصول مهم است . بنابراین باید انتظار بیماران سرپایی از انتظار بیماران بستری مجزا باشد و مسیر این دو نیز برای رسیدن به بخش کاملاً از یکدیگر تفکیک شده باشد .

• منبع :

منبع تهیه این  پاورپوینت مجموعه فایل هایی با عنوان "  پروژه نیازسنجی ، فضایابی و الگوی طراحی بیمارستان های تیپ 64 و 100 تختخوابی درمانی " می باشد که توسط گروه مهندسین مشاور نوی تهیه شده است .