مرمت مدرسه عمادیه گرگان ( 169 اسلاید )

مدرسه عمادیه در محله قدیمی دربنو گرگان با فرم چهار ایوانی واقع شده است. زمان احداث مدرسه بر اساس شواهد وقف نامه های موجود در زمان صفویان بوده و در دوره های بعد نیز مرمت و بازسازی شده است.

مدرسه عمادیه دارای پلانی چهار ایوانی است .

 مشتمل بر صحن مرکزی مستطیل شکل، ایوان ها و حجره های طلاب علوم دینی است.

در میان اضلاع صحن ایوان و در طرفین آن حجره ها متمرکز شده اند.

فضای داخل طبقه اول ایوان غربی ، مدرسه دارای در و پنجره های چوبی و طاقچه های متعددی است.

ضلع شرقی ایوان ، مشرف به فضای داخلی حیاط مدرسه بوده و دارای تراس چوبی است.

پنجره های ضلع غربی این ایوان ، مشرف به فضای مرکز محله درب نو بوده که دارای جان پناه چوبی بوده وکف طبقه اول چوب و تخته فرش و سقف آن چوبی است.

در این ایوان ماذنه مدرسه قرار دارد که به شکل کلاه فرنگی است و ورودی آن از پله های شمالی ایوان است.

ماذنه فضای مربع شکل مرتفعی است که دارای تیرهای چوبی عمودی، افقی، شیروانی و سفال پوش است.

ایوان شرقی مدرسه عمادیه در دو طبقه ساخته شده است که مدرس مدرسه است. در طرفین ایوان راهروهایی نیز  وجود دارد که در راهروی شمالی مدرس ، پله ی دسترسی به طبقه اول وجود دارد. طبقه اول مدرس مشرف بر نیمی از فضای همکف است و دارای نرده ی چوبی است. فضای داخلی طبقه اول دارای بازشوها، پنجره ها و طاقچه های متعددی است.

سقف مدرس چوبی، تیرریزی و تخته کوبی است. پوشش به صورت شیروانی، سفالی و شیرسرهای آن نیز سه طبقه بوده. و جرزهای ضخیم آن با اندودی ازگچ پوشیده شده است. دو راهروی شمالی و جنوبی طبقه اول مدرس، منتهی به دو تراس چوبی می شوند که شبیه به تراس های دیگر ولی کوچکتر و مشرف به فضای داخلی حیاط هستند.

ایوان جنوبی نیز دو طبقه بوده و از لحاظ ابعاد و اندازه کوچکتر از دو ایوان شرقی و غربی است.

طبقه همکف توسط راه پله ای به طبقه اول مرتبط است. فضای همکف این ایوان برخلاف دو ایوان دیگر به وسیله طاق جناغی پوشیده شده است که به شیوه رومی و با آجرهای نیمه اجرا شده است. بالای این طاق با تزیینات آجری خفته و راسته با کنتراست رنگی مزین شده است.

طبقه اول این ایوان شامل یک اتاق است که با یک تراس چوبی به فضای داخلی حیاط مشرف بوده و از جهت جنوب مشرف به بافت شهری است. تراس توسط ستون های چوبی به کنسول و بوسیله دستک های چوبی به جرز متصل است. تراس مزین به نرده های خراطی شده است. پوشش به صورت شیروانی و سفالین بوده و شیرسرها دو طبقه اند. ایوان جنوبی به حیاطی مثلثی شکل منتهی می شود.

از این ایوان، مسیر جوی آب از جنوب به شمال امتداد دارد. این جوی پس از عبور از حوض وسط حیاط به ایوان شمالی رسیده و از آن می گذرد. با خشک شدن قنات ها این جوی ها دیگر فاقد کاربری سابق است. مصالح ساخت جوی آب آجر بوده که به صورت نره اجرا شده است. آب مدرسه از طریق این جوی و دو آب انباری که در بیرون مدرسه قرار داشته تامین می شده است.

بنا،کرسی چینی و بندکشی شده و جرزهای مدرسه آجری با ملات گل و آهک است و در بعضی نقاط جرز ، خشت خام نیز دیده می شود.

اندودهای به کار رفته ازکاه گل وگچ است. ابعاد و اندازه آجرهای به کار رفته نیز 4×20×20سانتی متر است.

چهار ایوان مدرسه در دو طبقه و حجره ها در یک طبقه ساخته شده اند.

حجره ها با ریتم منظم و با فرم یکسان و زیبایی گرداگرد محیط داخلی بنا ساخته شده و ایوان ها باعث متمایز ساختن این حجره های مشابه از یکدیگر می شوند.

مدرسه دارای 19حجره بوده که یک طبقه و در همکف قرار دارند. حجره ها دارای پنجره ها و طاقچه های متعددی هستند که اکثر پنجره های مشرف به حیاط های خلوت مسدود شده اند. این ازدیاد بازشوها جهت ایجاد کوران هوا و نورگیری کافی حجره ها است. و پنجره های مدرسه چوبی بوده و با طاق هلالی ساده ای اجرا شده اند.

ورودی حجره ها ازحیاط بوده وکف آنها آجرفرش است.

پوشش داخلی حجره ها مسطح و چوبی با اندودی ازگچ و پوشش سقف نیزشیروانی و سفالین دارای شیرسرهای دو طبقه است.

در نمای خارجی ایوانچه ها از ارتفاع تقریبی20/2 سانتی متری ازکف حیاط تا زیر شیروانی آجرها به صورت پیش آمده کار شده اند ، تا تداعی کننده ستون باشند و مزین شدن این آجرها به رنگ آبی لاجوردی ضمن آراستن نمای خارجی باعث از بین رفتن یکنواختی نما شده است. در بعضی از حجره ها یکی از طاقچه ها را تبدیل به ورودی حجره مجاور نموده اند . ایوانچه جلوی حجره ها با طاق جناغی پوشیده شده که به شیوه رومی و با آجرهای نیمه در ردیف جلوی طاق اجرا شده اند.

طاق و طاق نماهای جناغی و هلالی، تزئینات آجری خفته و راسته و... در بالای طاق و طاق نماها شبه ستون های آجری متصل به جرز ایوانها و حجره ها، رنگ آمیزی آبی لاجوردی و بنفش و ایجادکنتراست رنگی درآجرها، شیرسرهای دوطبقه، نرده های خراطی شده تراسها، سنگ فرش حیاط، فرش آجری کف سکو و ایوانچه ها و حجرات، آجرهای نره جوی آب، حوض آب و کاشی آن از زیبایی های این بناست.