در این نوشته توضیحاتی پیرامون آشنایی با فضای قابل دفاع شهری و توصیه هایی جهت طراحی مناسب منظر شهری و مدیریت شهری جهت تحقق اهداف فضای قابل دفاع شهری ارائه می گردد .
- تعریف فضای شهر :
– مکان اسکان گروهی انسان ها و فعالیت های آن ها
– شهر فقط ساختمان نیست…
– مکان انسان ها، گروه ها، سازمان های اجتماعی، طبقات، خانواده ها و…
– مکان کنش های اجتماعی افراد در فضاهای مختلف برای گروه های اجتماعی
– شهر به منزله بستر مطالعه پدیده ها و آزمایشگاه جامعه شناسی
– صحنه وقوع فعالیت های عمومی و حتی اختصاصی زندگی شهری با حضور و روابط شهروندان
- فضای امن :
بهره وری: استفاده از شرایط محیطی و امکانات یک فضا برای فعالیت/عدم احساس امنیت لازم در فضا، موجب امتناع مردم از حضور در فضاهای اجتماعی
قابلیت دسترسی و ارتباط: دسترسی به امکانات موجود در فضا
راحت بودن و احساس آرامش: تصور ذهنی خوشایند از فضا
داشتن روابط اجتماعی: حضور فعالانه مردم در شبکه تعاملی
- امنیت :
دفاع یا حفاظت از خود، خانواده، دوستان و اموال
فضاهایی با امکان بیشتر دیدن و دیده شدن و امکان کم برای فرار
امنیت دارای ابعاد عینی و ذهنی :
– ابعاد عینی: بر اساس آمار وقوع جرم و جنایت قابل توصیف است.
– ابعاد ذهنی: از آن با تعبیر احساس امنیت یاد می شود و تاثیرپذیری زیادی از عوامل روانشناختی دارد.
امن بودن دارای 2 مولفه: ایمنی و امنیت
– ایمنی: اشاره به موارد و عوامل محیطی و در صورت عدم تامین شرایط مطلوب، وقوع حوادث اجتناب ناپذیر
– امنیت: حسی درونی با اشاره به جرائم علیه اشخاص و اموال آن ها و در صورت عدم تامین شرایط پیشگیری کننده، موجب تهدید اموال و جان افراد
- جرم :
– پدیده ای طبیعی اجتماعی و ناشی از نظام، فرهنگ و تمدن هر اجتماع
– هر عملی که وجدان عمومی را جریحه دار کند.
– تغییر در هنجارهای خاص جوامع و گروه های انسانی و به وجود آمده با یک تداوم خاص و در مدت زمان طولانی
- ناامنی :
-پدیده ای احساسی و ادراکی
-در ارتباط با احساس روانی شهروندان از عوامل تهدید کننده مثل جرم
-احساس ناامنی، نگرش فرد به محیط بیرون یا از جنبه عوامل تهدید کننده
-وجود امکان همخوانی و یا عدم تطابق احساس ناامنی فرد با واقعیت خارجی
- ارتباط بین شهر و جرم :
-ویژگی های فضایی محیط شهری، پرورش دهنده ی جرائم خاص
-شرایط محیطی و ژئومورفیک برخی مناطق موجب وقوع بیشتر برخی جرائم در آن ها
-تغییر بافت شهرها و از بین رفتن محلات و ارتباطات دوستانه و نظارت موجود در قدیم
-عدم امکان تشخیص خودی از بیگانه و رنگ باختن مفهوم قلمرو و مالکیت
-ایجاد فضاهای گمشده در شهرها به دلیل ایجاد دسترسی های جدید (بزرگراه، پل ها و…)
- فضای بی دفاع شهری :
دارای زمینه بیشتر برای ارتکاب جرم در این فضا به دلیل مشکلات اجتماعی و یا کالبدی موجود در آن
فضاهایی از نظر حفاظتی مرده و از نظر وقوع اتفاق های نا به هنجار زنده و فعال
فضایی میان حوزه خصوصی و حکومتی بدون وجود عنصر نظارتی در آن
عدم وجود تعلق خاطر به این فضا و بستر مناسب برای آسیب های اجتماعی، فعالیت های غیرمجاز و نا به هنجاری (از ریختن زباله تا مواد مخدر، سرقت و…)
مهم ترین ویژگی های فضای بی دفاع: ضعف نظارت و فقدان عنصر نظارت اجتماعی، نبود تعلق خاطر، بی ثباتی و ناپایداری جمعیت
مثال: فـضاهای اطـراف تقـاطع بزرگـراه هـای درون شهری، اطراف و زیر پل های درون شهری، پل های عابر روگذر یا تونل های زیرگذر، معابر مجاور کاربری هـای بزرگ و کم رفت وآمد، فضاهای سبز درون بافت های شهری کم رفت وآمـد (بـدون کـاربری اجتمـاعی)، فـضاهای مجاور ساخت و سازهای نیمه کاره و به خصوص رها شده
- چرخه فرآیند فضای بی دفاع شهری :
- فضای قابل دفاع شهری :
-واژه ای برای سلسله ای از نظام های فضایی در کنار هم و ایجاد قابلیت کنترل محیط توسط ساکنان
-دارای حوزه های تعریف شده، امکان مراقبت بیشتر و کاهش وقوع فعالیت های مجرمانه
-تاکید این فضاها بر خودباوری و مشارکت مردم
فضای بی دفاع و فضای امن شهری :
- کانون های جرم خیز شهری :
– مکان یا محدوده ی جغرافیایی با میزان بزهکاری بسیار بالا (بخشی از شهر، یک محله، چند خیابان مجاور و یا حتی یک خانه یا مجتمع مسکونی)
– مکان هایی با تعداد جرم زیاد قابل پیش بینی حداقل در یک دوره زمانی یک ساله
– محدوده هایی با تماس های بیشتر برای درخواست کمک ساکنان از پلیس
- طراحی منظر محیطی خوب :
-الگوی واضح از خیابان های اصلی
-گره ها یا نقاط کانونی
– لبه مشخص برای یک محله
-حوزه ها
-نشانه ها
- طراحی یک طرح مسکونی ایمن :
-امکان گرایی به جای جبر گرایی
-بوم پایی و فضای قابل دفاع
-فرصت هایی برای نظارت
-نشانه های زندگی
-سختی هدف
-رویکردهای متناقض
برای کسب اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه نمائید :
پاورپوینت بررسی نظام امنیت و فضاهای قابل دفاع شهری